Er is een verschil tussen een muzikant die de noten speelt en een muzikant die de muziek speelt. Het eerste is techniek. Het tweede is aanwezigheid. Datzelfde onderscheid zie ik nu elke dag in de leiders met wie ik werk.
Het orkest als spiegel
Ik was twintig jaar oud toen ik direct na het conservatorium werd aangenomen als trompettist bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Tien jaar later eerste trompet. Solist. Daarna nog twintig jaar op het hoogste niveau. Je zou zeggen: dat is een leven van zijn. Van muziek. Van schoonheid.
En toch. In de wereld van het klassieke orkest heerst een cultuur die ik nu herken als een cultuur van doen. Van presteren, bewijzen, reproduceren. De partituur is wet. De dirigent bepaalt. Je speelt wat er staat, zoals het er staat, wanneer het er staat. Foutenvrij. Elke avond opnieuw.
Dat vraagt discipline. Beheersing. Vakmanschap. Maar het vraagt nauwelijks aanwezigheid in de diepste zin van het woord. Je kunt perfect spelen terwijl je er innerlijk niet bent. En veel mensen in veel boardrooms doen precies dat. Elke dag.
Je kunt perfect functioneren terwijl je er innerlijk niet bent. Dat is geen leiderschap. Dat is een performance.
De overgang van muziek naar leiderschap
Mijn overgang van muziek naar executive search was geen carrièrestap. Het was eerder een ontdekking. Ik begon patronen te zien in mezelf en in anderen die ik eerder nooit had benoemd.
Als solotrompettist leerde ik iets wat je niet in een conservatorium leert: de stilte voor de noot is minstens zo belangrijk als de noot zelf. Dat de ruimte tussen de klanken de muziek ademt. Dat aanwezigheid niet betekent dat je meer doet, maar dat je bent wat je doet.
Ik ben opgegroeid in Veenendaal. Geboren met een korte onderarm, een slappe pols en vier vingers aan mijn rechterhand. Iedereen die ooit een trompet heeft vastgehouden weet wat dat betekent. En toch. Ik heb de zwaarte van dat instrument bedwongen, niet door harder te proberen, maar door anders te zijn. Door te leren wat mijn lichaam nodig had. Door toe te laten in plaats van te forceren.
Dat was de eerste les in zijn. Ik begreep hem pas veel later.
Muziek raakt mensen zonder kloppen. Ze komt binnen voor je er erg in hebt. Dat is geen techniek. Dat is aanwezigheid. Datzelfde geldt voor leiders. De beste die ik ken hoeven niet hard te roepen. Ze zijn er gewoon. Volledig. En iedereen voelt het.
Aangestuurd of aanwezig: het verschil in leiderschap
In mijn werk als executive searcher en headhunter spreek ik leiders die alles op orde hebben. De agenda. De KPI’s. De strategie. De communicatie. Ze doen alles wat verwacht wordt en meer. En toch missen ze iets. Een zekere zwaartekracht. Een stilte van waaruit ze spreken die mensen doet luisteren.
Aangestuurde leiders regelen. Aanwezige leiders leiden. Het verschil zit niet in wat ze doen maar in hoe ze erbij zijn als ze het doen. In of ze zichzelf meenemen of thuislaten.
Zijn is geen passiviteit. Dat is het grote misverstand. Zijn is de meest actieve toestand die er bestaat, omdat je er volledig in moet investeren, elke dag opnieuw. Niet je agenda. Jezelf.
Wat ik nu zoek in leiders
Als ik nu een leider zoek voor een organisatie, let ik op andere dingen dan vroeger. Niet alleen op het cv. Niet alleen op de ervaring. Ik let op wat er gebeurt als iemand niet praat. Op hoe iemand luistert. Op of iemand ruimte laat voor iets wat nog niet bestaat.
Ik let op of iemand zichzelf kent. Want iemand die zichzelf kent, kan anderen kennen. En iemand die anderen kent, kan een team leiden dat meer is dan de som van zijn taken.
Dertig jaar muziek heeft me één ding geleerd dat ik nooit in een managementboek heb gelezen: de kracht van zijn zit niet in wat je toevoegt, maar in wat je durft weg te laten. De noot die je niet speelt. De vergadering die je niet belegt. Het antwoord dat je inhoudt omdat de vraag nog moet landen.
Van doen naar zijn is geen eindbestemming. Het is een dagelijkse keuze. Een houding. Een manier van aankomen in een ruimte.
Hoe kom jij aan?
Op zoek naar een leider die er echt is?
Niet iemand die de agenda beheert. Iemand die de ruimte voelt. Niet iemand die presteert wat verwacht wordt. Iemand die aanwezig is met alles wat hij of zij heeft.
Bij &HEUVELMAN zoeken we verder dan het cv. Naar karakter. Naar aanwezigheid. Naar de mens achter de functie.
Neem contact op via hello@andheuvelman.com of bezoek andheuvelman.com